DE KOUDE OORLOG
De
Koude Oorlog is een fase uit de wereldgeschiedenis waarin
sprake was van een gewapende vrede tussen de kapitalistische wereld met
de Verenigde Staten als 'aanvoerder' en communistische landen die
onder invloed van de Sovjet-Unie stonden. Met de 'koude' oorlog wordt een strijd
bedoeld, waarbij de wapens koud blijven en er vooral verbaal - via
radio, tv, propaganda - en militair - door een wapenwedloop - geprobeerd
werd om de tegenstander te intimideren. Feitelijk kwam het nooit tot
een rechtstreeks militair treffen tussen de Verenigde Staten en de
Sovjet-Unie zelf. Wél werden er wereldwijd meerdere oorlogen
uitgevochten door de landen die binnen de Amerikaanse of Russische
invloedssfeer lagen of door hen gesteund werden. Conflicten in Vietnam, Korea, Afghanistan, verschillende Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse landen eiste levens van duizenden mensen die als pionnen dienden op het ideologische schaakspel.
1945-1991
Ideologische en politieke wortels
De twee tegengestelde maatschappijsystemen, het kapitalisme en het communisme stonden al sinds 1917 lijnrecht tegenover elkaar. Samen hadden de VS en de USSR tegen het fascisme gestreden maar de tegenstellingen zorgden al snel na de tweede wereldoorlog voor hoogoplopende spanningen.
Koude vrede op de spits gedreven
De Europese machten verloren in hoog tempo hun kolonies in Azië en deze landen werden de inzet voor de twee grootmachten. In Korea start een bloedige oorlog, maar ook in Vietnam besluit de VS zich (kleinschalig) te mengen. Ondertussen werd de VS gegrepen door een tweede 'rode angst' en haalt de nieuwe leider Chroetsjov in de Sovjet-unie Stalins erfenis onderuit.
Ineenstorting van de Sovjet-Unie
Het aantreden van de hervormingsgezinde Russische president Michael Gorbatsjov in 1985 betekende een finale ommekeer in de Koude Oorlog. Gorbatsjov voerde hervormingen door en maakte een einde aan de wapenwedloop. Toen in 1989 de Berlijnse Muur viel, stortte het communisme als een kaartenhuis in elkaar.
Escalatie van de Koude oorlog
De VS gaf financiële steun aan de Europese landen om te voorkomen dat ze vatbaar werden voor het communisme, Stalin probeerde Berlijn voor zich te winnen door een blokkade. Wanneer China communistisch werd en de Sovjet-unie een atoombom testte, was er geen weg terug en was de koude oorlog begonnen.
Vietnam en Détente
Het conflict in Vietnam loopt helemaal uit de hand voor de VS , maar in 1968 zetten ze wel een eerste man op de maan. Dat is hetzelfde jaar als waarin de nieuwe communistische leider Brezjnev een opstand in Praag met de harde hand onderdrukt. In de jaren zeventig treedt er voor de eerste keer een toenaderingspoging op tussen de twee grootmachten.